Sortowanie paszy polega na wybieraniu przez krowy drobnych i bardziej smakowitych składników oraz odsuwaniu dłuższych cząstek włókna. W rezultacie zwierzę nie pobiera dawki zgodnej z recepturą, choć mieszanka opuszczająca wóz paszowy ma prawidłowy skład. Problem może zaburzać pracę żwacza, zwiększać różnice w pobraniu suchej masy i osłabiać powtarzalność wyników produkcyjnych. Krowy, które wybierają głównie drobne frakcje, pobierają więcej łatwo fermentujących węglowodanów, a mniej włókna niż zakłada dawka.
Różna wielkość cząstek ułatwia wybieranie składników
Krowy najczęściej wyszukują ziarno, koncentraty i drobne frakcje, a pozostawiają długie źdźbła siana lub słomy. Pomagają sobie językiem i pyskiem, przesuwając paszę na stole. Im większa różnica między rozmiarem poszczególnych składników, tym łatwiej oddzielić je od mieszanki.
Szczególne ryzyko tworzą zbyt długie fragmenty pasz włóknistych. Nie należy jednak rozdrabniać ich na pył. Włókno o odpowiedniej strukturze pobudza przeżuwanie i wydzielanie śliny, która pomaga utrzymać właściwy odczyn żwacza. Celem pozostaje więc uzyskanie mieszanki jednorodnej, ale zachowującej fizyczną strukturę dawki.
Zbyt sucha mieszanka szybciej się rozwarstwia
Wilgotność wpływa na to, czy drobne składniki przylegają do pasz objętościowych. W suchej dawce śruty, minerały i inne małe cząstki łatwiej opadają na dno lub tworzą skupiska. Krowa może wtedy pobrać na początku więcej paszy treściwej, a pod koniec dnia zostawić mieszankę bogatszą we włókno.
Prawidłowo przygotowany TMR dla krów powinien ograniczać możliwość wybierania pojedynczych składników. Trzeba regularnie kontrolować suchą masę kiszonek, ponieważ ich wilgotność zmienia się podczas wybierania materiału z pryzmy. Każdą korektę ilości paszy należy wprowadzać z zachowaniem proporcji całej receptury.
Błędy podczas rozdrabniania i mieszania zmieniają strukturę dawki
Zużyte noże, niewłaściwa kolejność załadunku, przepełnienie komory oraz zbyt krótki czas pracy mieszalnika sprzyjają powstawaniu nierównomiernej dawki. Zbyt długie mieszanie może natomiast nadmiernie skrócić cząstki włókna i zmniejszyć udział frakcji pobudzającej przeżuwanie.
Operator powinien stosować kolejność przewidzianą dla danego rodzaju wozu paszowego. W mieszalnikach pionowych suche i długie pasze włókniste zwykle trafiają do komory przed składnikami wilgotnymi. Słomę należy wcześniej pociąć lub rozdrobnić, gdy jej forma utrudnia równomierne połączenie z kiszonkami i koncentratami.
Dostęp do stołu paszowego wpływa na skalę sortowania
Gdy pasza przez dłuższy czas leży poza zasięgiem krów, zwierzęta po jej podgarnięciu jedzą szybciej i intensywniej wybierają atrakcyjne składniki. Podobny problem pojawia się przy nadmiernej obsadzie. Krowy dominujące korzystają ze świeżej mieszanki jako pierwsze, a słabsze sztuki otrzymują dawkę częściowo przesortowaną.
Paszę trzeba regularnie podgarniać i utrzymywać w zasięgu zwierząt. Należy także ograniczać czas, w którym stół pozostaje pusty, usuwać zagrzewające się resztki oraz sprawdzać, czy wszystkie krowy mogą spokojnie podejść do karmidła.
Kontrola niedojadów pozwala szybko wykryć problem
Niedojady powinny przypominać mieszankę podaną wcześniej. Duży udział długich włókien, kolb, łodyg lub innych rozpoznawalnych składników świadczy o selekcji. Rozkład cząstek można ocenić separatorem sitowym, porównując próbkę świeżej paszy z materiałem pobranym kilka godzin później. Wyraźne różnice wymagają sprawdzenia rozdrobnienia, wilgotności, kolejności załadunku i czasu mieszania.
Stała struktura paszy zaczyna się od przygotowania surowca
Ograniczenie sortowania wymaga powtarzalnego rozdrobnienia, dokładnego odmierzania składników i regularnej kontroli mieszanki na stole paszowym. Jeśli szukasz maszyn do przygotowania słomy do dawek żywieniowych, zapoznaj się z ofertą Dozagro. Firma oferuje rozdrabniacze, młyny, sieczkarnie i stoły podawcze, a także zapewnia dobór urządzenia, serwis oraz części zamienne do obsługiwanych maszyn.
